نگاه نزدیک

وقتی سنت و مدرنیته در آبادان به هم گره خوردند

عموم مردم ایران به شوخی و طنز، آبادانی ها را با عینک ریبون، دمپایی بندانگشتی و لاف زدن می شناسند. اما آبادانی ها، خود را با نام ها و محله هایی می شناسند که صنعت نفت، نقشی تعیین کننده در شکل گیری آن ها داشته است: محله هایی مانند بوارده، بریم، احمدآباد، جمشیدآباد، کوانزا، ذوالفقاری، خیابان عروسی و چیزهای دیگری چون جزیره مینو، بازارکویتی ها، فرودگاه، رادیو نفت ملی، دانشکده نفت آبادان، باشگاه صنعت نفت آبادان و پیراهن زرد رنگش و از همه مهم تر، پالایشگاه نفت آبادان.

نگاه نزدیک

روسیه برنده اصلی بازی خاورمیانه است

احمد دستمالچیان سفیر سابق ایران در اردن و لبنان، بر این نظر است که ترکیه پس از کودتای ناکام سال گذشته دچار بی وزنی شده و تا مدت ها نمی تواند رفتار ثابت سیاسی از خود نشان دهد. وی می گوید ترکیه در حال حاضر به نوعی به روسیه نزدیک شده و رژیم صهیونیستی نمی تواند از طریق این کشور گاز به اروپا صادر کند. دستمالچیان می گوید شرایط تحولات منطقه به سمتی رفته که رژیم صهیونیستی در آینده مجبور خواهد شد دست از جاه طلبی برداشته و به واقع گرایی روی آورد.

نگاه نزدیک

توسعه پتروشیمی با مانع برخورد کرده است

حضور مهندس عباس شعری مقدم در صنعت پتروشیمی کشور، قدمتی به اندازه خود این صنعت دارد. وی هم تمام مراحل مدیریتی در این صنعت را طی کرده و هم تمام مراحل رشد و توسعه این صنعت را از نزدیک تجربه کرده است. شعری مقدم به مسائل پیش روی توسعه صنعت پتروشیمی اشراف کامل دارد و برای حل این مسائل نیز راه حل های قابل توجهی ارائه می دهد.

نگاه نزدیک

نقد سیاست های اجتماعی نفت

دکتر سید امیر طالبیان، مشاور اجتماعی وزیر نفت است و سوابق علمی و تجربی گسترده ای در زمینه توسعه اجتماعی دارد. طالبیان معتقد است که بعد از انقلاب نگاه یک جانبه و اقتصادی بر توسعه حاکم بود و این امر پیامدهای منفی اجتماعی و زیست محیطی را به همراه داشت. از نظر وی، بعد از انقلاب تعارض بین شهرک های نفتی توسعه یافته و شهرهای بومی توسعه نیافته افزایش یافت. طالبیان می گوید نفت در یکی دو دهه گذشته توجهی به اجتماع محلی و کارکنان خود نکرده است و کارهای انجام شده به صورت پراکنده بوده و در چارچوب یک سیاست اجتماعی طرح ریزی نشده است. می توان گفت که صنعت نفت باب ورود سبک زندگی و تنوع فرهنگی و اجتماعی در ایران بوده است به ویژه در شهرهای نفتی مثل آبادان. آبادان باب ورود پدیده های مدرن در کشور می شود. در واقع صنعت نفت یک شهر مدرن می سازد به نام آبادان با این نگاه که این شهر الگویی مدرن باشد برای دیگر شهرهای ایران.

نگاه نزدیک

کارنامه نفتی دولت یازدهم ضعیف بود

دکتر غلامحسین حسن تاش در مصاحبه با دیپلماسی انرژی، بی پرده و بسیار صریح نظراتش در مورد عملکرد وزارت نفت در دولت یازدهم را مطرح می کند. وی بر این نظر است که وزارت نفت در بسیاری از حوزه های عملکرد ضعیفی داشته است. حسن تاش می گوید زنگنه گزینه مناسبی برای تصدی وزارت نفت دولت یازدهم نبود و این وضعیت وخیم وزرات نفت در دولت های نهم و دهم بود که باعث شد وی برای این سمت انتخاب شود.

نگاه نزدیک

جهان درباره کاهش قیمت نفت چگونه فکر می کند؟

قیمت بالای نفت حالا دیگر به تجربه ای تاریخی تبدیل شده است. یک و نیم سال گذشته چنان به شرکت‌های نفتی و از آن مهم تر کشورهای تولیدکننده نفت فشار آورده است که گویی از آخرین باری که قیمت ها بالا بوده اند، چندین سال یا دهه می گذرد. اکنون با توجه به این که نگرانی ها نسبت به وضع اقتصاد چین باعث وارد آمدن فشار رکودی به قیمت ها شده است و از آن گذشته ورود نفت ایران به بازارها نیز مشکل مازاد عرضه را تشدید می کند، می توان قیمت بالای نفت را متعلق به عصر طلایی نفت دانست؛ عصر طلایی ای که تا اطلاع ثانوی به سر آمده است و اصلاً مشخصاً نیست چه زمانی رجعتِ دوباره خواهد داشت.

نگاه نزدیک

گرفتار پارادایم های شکست خورده هستیم

غلامحسین حسنتاش یکی از شناخته شده ترین تحلیل گران حوزه انرژی کشور است. وی معتقد است که میادین نفت و گاز کشور تفاوت های بسیاری با هم دارند و نمی توان عملیات اکتشاف، توسعه یا افزایش ضریب بازیافت را در آن ها با استفاده از یک مدل واحد قراردادی انجام داد. وی بر این نظر است رها کردن مسائلی از قبیل افزایش بهره وری و بسیج تمامی امکانات در پشتِ بخشِ استخراجی، چسبیدن به پارادایم های شکست خورده است. حسنتاش می گوید انتقال تکنولوژی با دستورات قراردادی صورت نمی گیرد بلکه باید ابتدا پیش نیازهای واقعی با برنامه ریزی درست فراهم شود. وی می گوید همچنان در رابطه با قراردادهای جدید نفتی ابهامات بسیاری وجود دارد و پیشنهاد می کند که که وزارت نفت لایه نفتی پارس جنوبی را به شرکت های خارجی واگذار کند تا مسائل و مشکلات احتمالی این قراردادها هرچه زودتر آشکار شود.

نگاه نزدیک

صنعت نفت نتوانسته برای کارکنان خود، هویت شهری ایجاد کند

سید امیر طالبیان، مشاور اجتماعی وزیر نفت در مصاحبه ای عنوان کرده است که سیاست اجتماعی صنعت نفت قبل از انقلاب در مورد کارکنان و جامعه محلی، ایجاد شهر جدید و هویت شهری مبتنی بر آن بوده است و آبادان نمونه این سیاست است. از طرف دیگر به اعتقاد طالبیان بعد از انقلاب، سیاست شهرسازی و ایجاد هویت شهری کنار گذاشته می شود و مناطق عملیاتی نفت و گاز و پتروشیمی بیشتر مبتنی بر شهرک سازی و جداسازی از اجتماعات محلی استوار می شود. نتیجه این سیاست، عدم شکل گیری هویت شهری در کارکنان ساکن نفت در مناطق جنوبی ایران در خوزستان و بوشهر بوده است.

نگاه نزدیک

مجلس ساختار انرژی کشور را منسجم کند

ایرج مهرآزما یکی از کارشناسانی است که مطالعات مبسوطی در مورد بودجه، نفت و برنامه های توسعه بعد از انقلاب انجام داده است. با وی در مورد چالش های بخش انرژی کشور و مواردی که مجلس دهم باید در اولویت کاری خود قرار دهد، گفتگو کردیم. از نظر مهرآزما، ساختار نظام انرژی کشور معیوب است و در این ساختار سیاست گذاری جامع وجود ندارد؛ به همین دلیل است که وی بر ادغام وزارت نفت و نیرو و تشکیل وزارت انرژی اصرار می ورزد. وی انتقادات صریحی نیز به رویه برنامه نویسی در کشور وارد می کند و اعتقاد دارد که برنامه های توسعه بعد از انقلاب، تنها نام برنامه توسعه را یدک می کشیده اند.

نگاه نزدیک

در مناطق نفت خیز شکاف اجتماعی شدیدی وجود دارد

مهندس علی یزدانی بعد از ۷ سال مدیرعاملی سازمان منطقه ویزه اقتصادی پتروشیمی در ماهشهر و بعد از ۱۷ سال مدیریت در واحدهای عملیاتی شرکت های مختلف صنعت نفت از اویل سال جاری به ستاد شرکت ملی صنایع پتروشیمی فراخوانده شده است. در سوابق کاری یزدانی، مدیرعاملی شرکت پایانه ها و مخازن پتروشیمی، مدیرعاملی شرکت عملیات غیرصنعتی پتروشیمی ماهشهر و مدیرعاملی شرکت حمل و نقل پتروشیمی ایران نیز دیده می شود. وی هم چنین در کارنامه خود عضویت در هیأت مدیره شرکت بازرکانی پتروشیمی ایران، عضویت در هیأت مدیره پتروشیمی مارون، عضویت در هیأت مدیره پتروشیمی فجر و عضویت در هیأت مدیره شرکت های ایران گاز و پرسیگاز را هم داشته است.

نگاه نزدیک

کاسبان تحریم صحنه را ترک نمی کنند

پیش از کشف نفت در کشورهای توسعه نیافته، اندیشمندان بر این باور بودند که مشکل عدم توسعه در این قبیل جوامع، غیبت سرمایه است (نظریه فشار بزرگ). از این رو، به نظر می رسید کشف نفت در این کشورها می تواند مشکل کمبود سرمایه و در نتیجه توسعه نیافتگی را حل کند.

نگاه نزدیک

دیپلماسی منطقه ای ایران پخته تر شده اما دیپلماسی انرژی از قافله عقب مانده است

دکتر فریدون برکشلی یکی از چهره های بزرگ نفتی کشور است که در حال حاضر ریاست گروه مطالعات انرژی وین را بر عهده دارد. وی ریاست امور اوپک وزارت نفت را نیز در کارنامه داشته و در بسیاری از نشست های اوپک حاضر بوده است. با برکشلی در مورد موضوعات متنوعی گفتگو کردیم. وی معتقد است پس از انقلاب شرکت های خارجی همواره با احتیاط به ایران نزدیک شده اند و در رژیم سابق نیز علی رغم نبود فشارها و تحریم، صنعت نفت موفق به جذب فناوری خارجی نشد. به نظر او بعید است تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه نوامبر سرمایه چندانی جذب بخش نفت و گاز کشور شود. برکشلی بر این نکته تأکید می کند ایران در ممتازترین موقعیت خود در نیم قرن گذشته قرار دارد اما دیپلماسی انرژی کشور از قافله عقب مانده است.

نگاه نزدیک

فساد در نفت سازمان یافته نیست

علی بختیار نماینده مردم گلپایگان در دهمین دوره مجلس شورای اسلامی است که سابقه سربازرسی امور نفت در سازمان بازرسی کل کشور و همچنین عضويت در کارگروه ميادين مشترک نفت و گاز در شوراي عالي امنيت ملي را در کارنامه خود دارد. با وی در مورد نوع نگاه مجلس دهم به حوزه انرژی به گفتگو نشستیم. بختیار معتقد است که در بخش نفت، فساد ساختاری و سازمان یافته وجود ندارد و فساد موجود در پرونده بابک زنجانی به دلیل شرایط تحریمی روی داده است. وی می گوید دولت باید طرح آمایش سرزمینی را ارائه دهد تا نماینده منطقه ای که ظرفیت آن، دامداری و کشاورزی است، نتواند پتروشیمی مطالبه کند.

نگاه نزدیک

از هم پاشیدگی پتروشیمی ها عامل اصلی آتش سوزی ها

مهدی یوسفی مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس است، یعنی جایی که در آن بر مبنای میدان عظیم گازی پارس جنوبی، توسعه شتابانی در حال رقم خوردن است و قطب یا پایتخت انرژی کشور نامیده می شود. یوسفی بر این عقیده است که موانع قانونی کاملاً برطرف شده و سازمان منطقه ویژه می تواند در حُکم یک «دولت محلی» وظایف نظارتی و رگولاتوری خود را انجام دهد. وی علت آتش سوزری های اخیر را تکه پاره شدن مسئولیت ها در حوزه HSE می داند که به دلیل خصوصی سازی ها روی داده است. به عقیده وی، با خصوصی سازی پتروشیمی ها، HSE به یک بحث حاشیه ای تبدیل شده است. علاوه بر این، وی می گوید در مراحل اول توسعه در پارس جنوبی، «مفهوم پدافند غیرعامل» رعایت نشده و مجتمع های پتروشیمی نسبت به حوادث آسیب پذیری بیشتری دارند.

نگاه نزدیک

به جای ژنرال سرباز صفر به وزارت نفت آوردند

هدایت الله خادمی نماینده مجلس و مدیرعامل سابق شرکت حفاری شمال، چهره شناخته شده ای در صنعت نفت کشور است. او یکی از جدی ترین منتقدان IPC بوده و به عملکرد وزیر نفت در دوره فعلی نیز انتقادات اساسی دارد. خادمی IPC را یک «الگوی شکست خورده» می داند و می گوید ممکن است یکی دو پروژه در قالب این الگو انجام شود، ولی این مدل پاسخگوی نیازهای کشور نیست. او می گوید بر خلاف IPC، مدل قراردادی شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب، حق حاکمیت کشور بر منابع را حفظ می کند؛ با این حال معلوم نیست، مناطقی ها هم در کار خود موفق باشند.