گفتگو با حسین عسکری مشاور پیشین وزرای نفت کشورهای خلیج فارس
پروفسور حسين عسکري، مشاور بانک جهاني و استاد تجارت بين الملل و امور بين المللي دانشگاه جرج واشنگتن آمريکا با اشاره به اينکه پايين بودن قيمت نفت بيش از تحريمها به اقتصاد ايران ضربه وارد مي کند گفت: تا 4 يا 5 سال آينده قيمتها پايين خواهند ماند.
 

با آغاز سقوط قيمت طلاي سياه در بازار نفت، جنگ تمام عيار ارزان فروشي نفت بين کشورهاي عضو اوپک به ويژه کشورهاي عربي حاشيه جنوبي خليج فارس همچون عربستان سعودي، قطر، عراق و امارات متحده عربي راه افتاده است.

بر اين اساس هر چند برخي از کشورهاي آفريقايي و آمريکاي جنوبي عضو اوپک، همچون نيجريه، ليبي، آنگولا و ونزوئلا نسبت به کاهش قيمت نفت واکنش سفت و سختي نشان داده اند اما کارشناسان بازار معتقدند که عربستان سعودي بزرگترين توليد کننده نفت اوپک و آمريکا ائتلافي را شکل دادند تا با کاهش بهاي نفت اقتصاد کشورهايي همچون ايران، روسيه و ونزوئلا را آزار دهند.

به نظر مي رسيد نشست اخير اوپک بتواند نابساماني در بازار نفت را چاره ساز باشد اما اعضاي اين سازمان نيز در سايه اختلافات نتوانستند به اجماعي در خصوص کاهش توليد نفت برسند و قيمت نفت متعاقب شکست اوپک در کاهش توليد پايين تر هم آمد.

اوپک در پايان صد و شصت و ششمين نشست وزيران خود در وين، باوجود وضع نابسامان بازار نفت، بازهم توليد خود را تغيير نداد تا تحليلگران بدبين در انتظار سقوط بيشتر قيمت نفت در بازار باشند.

بهاي نفت در پنج ماه گذشته بيش از 30 درصد کاهش يافته و بيشتر کشورهاي توليد کننده را نگران کرده است. سقف توليد اوپک از سه سال قبل روزانه 30 ميليون بشکه تعيين شده که حدود يک سوم توليد جهاني است. رئيس جديد اوپک شرايط قيمتي کنوني نفت در جهان را وابسته به مواضع سياسي کشورها دانست.

وزير نفت نيجريه، که به عنوان رئيس جديد اوپک در امروز معرفي شد اعلام کرد شرايط کنوني قيمت نفت در جهان مبتني بر شاخص هاي اقتصادي نيست.

اين وزير نيجريه اي اعلام کرد روند کنوني قيمت نفت بر اساس مواضع و منافع سياسي کشورها است. بر همين اساس وزير نفت کويت نيز طي سخناني اعلام کرد براي اين کشور قيمت 60 ، 80 يا 100 دلار فرقي نميکند به هر حال مجبوريم در هر شرايطي زندگي کنيم.

آنچه در ادامه مي آيد گفتگوي "ديپلماسي انرژي" با پروفسور حسين عسکري کارشناس مسائل انرژي در خصوص دلايل عدم اجماع اوپک در خصوص کاهش توليد نفت است.

حسين عسکري، استاد تجارت بين الملل و امور بينال مللي دانشگاه جرج واشنگتن آمريکاست. وي رئيس مؤسسه تحقيقات و مديريت جهاني و رئيس پيشين دپارتمان تجارت بينالملل دانشگاه جرج واشنگتن بوده است. زمينه تخصصي و بحثهاي او در دانشگاه جورج واشنگتن بر اقتصاد، توسعه سياسي و انساني در خاورميانه، اختلافات و جنگها در خاورميانه، اقتصاد سياسي نفت و اقتصاد اسلامي متمرکز است.

از سوابق اجرايي وي مي توان به دو و نيم سال فعاليت در هيئت اجرايي صندوق بينالمللي پول اشاره کرد. او در زمينه سياستتوسعه اقتصادي، سياستهاي نفتي و اقتصاد و تجارت بينالملل مشاور وزيران دارايي، رؤساي بانکهاي مرکزي، وزيران نفت و ديگر مقامات در خليج فارس بوده است. او در گذشته مشاور نهادها و شرکتهايي نظير سازمان همکاري اقتصادي و توسعه (OECD)، بانک جهاني، مؤسسه مالي بينالمللي IFC)، APDF)، صندوق سرمايهداري کشورهاي در حال توسعه (IFU)، سازمان ملل متحد و... بوده است.

حسين عسکري 20 کتاب، شش رساله، بيش از 100 مقاله و... درباره تحولات اقتصادي در خاورميانه، اقتصاد اسلامي، تجارت و اقتصاد بينالملل، اقتصاد کشاورزي، اقتصاد نفت و تحريمهاي اقتصادي منتشر کرده است. وي سابقه تدريس در دانشگاههاي تگزاس در آستين، دانشگاه تافتس آمريکا، دانشگاه MIT، دانشگاه جانز هاوپکينز و دانشگاه کلارک را دارد. "جهاني شدن و ماليه اسلامي"(انتشارات جان ويلي اند سانز)، "ثبات ماليه اسلامي" (انتشارات جان ويلي اند سانز)، "اسلام و راه بشر و توسعه اقتصادي" (انتشارت پلاگريو مک ميلان) از جمله آثار او به شمار ميروند.


هدف کشورهايي چون عربستان سعودي از کاهش توليد نفت چه بوده است؟

عربستان سعودي مي خواهد سهم خود را از بازار نفت افزايش دهد. دليل اين کار اين است که عراق و ايران در يک يا دو سال آينده ممکن است سقف توليد خود را افزايش دهند. بر اين اساس عربستان مي خواهد اين سهم را از الان مال خود کند.

در واقع هدف اين است که اين سهم ديگر خالي نباشد. هدف از اين اقدام در ارتباط با ايران اين است که عربستان مي خواهد زماني که تحريمهاي ايران سبک شد با اين اقدام به ايران ضربه بزند. در واقع هدف عربستان اين است که نقش ايران در منطقه را محدود سازد.

 

چرا اوپک نتوانست در خصوص کاهش توليد نفت در زمانيکه که قيمتها در بازار پايين بود به اتفاق نظر و اجماعي برسد؟ آيا اين موضوع نشان از اين دارد که اختلافات سياسي بر اين سازمان اقتصادي سايه افکنده است؟

در ابتدا بايد توجه داشت که منافع کشورهاي عضو اوپک در حال حاضر متفاوت تر از سال 1975 يا سال 1979 ميلادي شده است.

در خصوص اين موضوع که مسائل سياسي بر اوپک سايه افکنده است من هم با شما هم عقيده هستم. من هم معتقد هستم در حال حاضر اختلافات سياسي برخي اعضاء، اين سازمان را تحت الشعاع خود قرار داده است.

در واقع هم اکنون در مقايسه با گذشته، مسائل سياسي بر اين سازمان سايه افکنده است. در حال حاضر اختلافات سياسي ميان برخي اعضاي اوپک باعث شده تا اين اختلافات در اين سازمان نيز تسري يابد. براي نمونه ايران و عربستان در حال حاضر در خصوص موضوعاتي چون تقسيمات شيعه و سني، آينده عراق، جنگ داخلي سوريه، لبنان، بحرين و غيره اختلاف نظرهايي دارد.

بر اين اساس زمانيکه عربستان داراي ذخائر 750 ميليارد دلاري است و شرايط اقتصادي ايران را وخيم مي بيند در اين صورت کاهش بهاي نفت، تهديد ايران را براي اين کشور کاهش خواهد داد.

در خصوص کاهش بهاي نفت بايد توجه داشت که پايين بودن قيمت نفت بيشتر از تحريمها به اقتصاد ايران ضربه وارد مي کند. دو ماه قبل من پيش بيني کرده بودم که قيمت نفت "وست تگزاس اينترمديت" به کمتر از 60 دلار سقوط خواهد کرد. اين قيمت طي 4 تا 5 سال آينده نيز باقي خواهد ماند. اين پيشي بيني من رخ داد.

 

برخي معتقد هستند که قيمت پايين نفت باعث خواهد شد که صنعت "نفت و گاز شيل" آمريکا مقرون به صرفه نباشد. بر اين اساس آيا قيمت پايين نفت تأمين کننده منافع اوپک خواهد بود؟

معتقد هستم که صنعت نفت و گاز شيل به بقاي خود ادامه خواهد داد. اگر چه کاهش بهاي نفت تأثيراتي بر اين صنعت خواهد گذاشت ولي اين تأثيرات به گونه اي نيست که بتواند اين صنعت را از بين ببرد.

در اين صنعت سرمايه گذاري هاي زيادي صورت گرفته است و به اين راحتي ها از بين رفتني نيست. هزينه توليد نفت و گاز شيل در آمريکا پايين است و کاهش بهاي نفت نيز نمي تواند بر توليد آن تأثيري داشته باشد.

 

با توجه به وضعيت قيمت نفت و از آنجائيکه اقتصاد ايران نيز وابسته به درآمدهاي نفتي است آيا پيش بيني روزهاي سختي را براي اقتصاد ايران داريد؟

دولت روحاني بايد با توجه به اين موضوعات تغييرات و اصلاحات اساسي و جامع در ساختار اقتصادي صورت دهد. در واقع اقتصاد ايران نيازمند تغيير، تحولات و اصلاحات ساختاري است. بايد نهادهاي اقتصادي بهبود يابند و نهادهاي بهتري جايگزين آنها شوند و فساد اقتصادي محدود شود.

اصلاحات اقتصادي و سياستهاي اقتصادي کارآمد که نيازمند نوعي شهامت است، کارآمدتر و مؤثرتر از افزايش قيمت نفت و رفع تحريمهاست. در واقع تمرکز اقتصاد ايران بايد بر کارآمد کردن اقتصاد ايران باشد و نه اينکه تمام توان خود را معطوف به افزايش قيمت نفت کند يا درصدد رفع تحريمها باشد.

دیدگاه ها و نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *